Việc sửa đổi Luật Thủ đô cùng quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm đang mở ra giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, nâng cao năng lực quản trị đô thị. Ở góc độ tổng thể, đây không chỉ là quá trình mở rộng không gian phát triển, mà còn là bước chuyển trong tư duy quản trị, hướng tới xây dựng Thủ đô xanh, văn hiến, hiện đại, hạnh phúc, lấy phát triển bền vững làm trụ cột xuyên suốt.
Tăng quyền tự chủ, định hình không gian phát triển Thủ đô
Ngày 7-4, tại Hà Nội, Viện An ninh phi truyền thống (Trường Quản trị và Kinh doanh, Đại học Quốc gia Hà Nội) phối hợp Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổ chức tọa đàm về xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) và quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm từ góc tiếp cận an ninh phi truyền thống.
Phát biểu tại tọa đàm, Trung tướng, GS.TS Nguyễn Xuân Yêm, Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Thủ đô là yêu cầu cấp thiết nhằm tăng cường phân cấp, phân quyền cho một đơn vị hành chính đặc biệt, qua đó giúp Hà Nội chủ động hơn trong quá trình phát triển. Dự thảo luật hiện đang được lấy ý kiến rộng rãi, trong đó đáng chú ý là việc mở rộng thẩm quyền cho HĐND và Chủ tịch UBND thành phố trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội, quốc phòng và an ninh.
GS.TS. Hoàng Đình Phi, Hiệu trưởng Trường Quản trị và Kinh doanh. Ảnh: PVTrong bối cảnh đó, quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm đã được HĐND thành phố Hà Nội thông qua với cấu trúc gồm 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực. Đây được xem là nền tảng chiến lược để định hình một đô thị đa cực, đa chức năng, không chỉ là trung tâm hành chính mà còn là đầu tàu về kinh tế, văn hóa, khoa học công nghệ và giao lưu quốc tế.
Mở rộng không gian đô thị, gắn với chất lượng sống của người dân
Theo các chuyên gia, việc trao thêm quyền cho Hà Nội cần đi kèm với một hệ thống quy hoạch đủ tầm nhìn và năng lực thực thi, trong đó, các yếu tố phát triển không chỉ dừng ở mở rộng không gian đô thị mà còn phải gắn với chất lượng sống của người dân, khả năng thích ứng dài hạn và tính bền vững của hệ thống hạ tầng.
Ông Maksim Kurilov, Đại sứ quán Liên bang Nga tại Việt Nam cho biết, đã phát triển hệ thống giao thông công cộng hiệu quả với mạng lưới metro hiện đại. Ảnh: PV
Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho rằng, đối với Hà Nội, các vấn đề như ngập lụt đô thị, giao thông và môi trường cần được xem là những thách thức an ninh phi truyền thống cấp thiết. Ngập úng không chỉ gây gián đoạn giao thông mà còn kéo theo nguy cơ dịch bệnh và suy giảm chất lượng môi trường sống. Trong khi đó, áp lực giao thông ngày càng gia tăng khi dân số tiến gần 10 triệu người, với hơn 1,5 triệu ô tô và khoảng 8 triệu xe máy.
Quy hoạch giao thông, theo các chuyên gia, cần chuyển mạnh sang mô hình giao thông công cộng khối lượng lớn, lấy hệ thống metro làm trục chính, kết hợp phát triển đô thị theo định hướng TOD. Tuy nhiên, thực tế hiện nay, hệ thống metro mới chỉ đạt khoảng 40 km, trong khi mục tiêu đến năm 2035 là 400 km và xa hơn là khoảng 1.000 km. Khoảng cách giữa quy hoạch và thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp bách về nguồn lực và cơ chế triển khai.
Ở góc độ môi trường, việc duy trì dòng chảy của các hệ thống sông như sông Hồng, sông Đuống, sông Nhuệ hay sông Tô Lịch được coi là điều kiện tiên quyết để đảm bảo cân bằng sinh thái đô thị.
Kinh nghiệm quốc tế cũng được đề cập như một yếu tố quan trọng trong quá trình hoàn thiện quy hoạch. Ông Maksim Kurilov, Đại sứ quán Liên bang Nga tại Việt Nam cho biết, đã phát triển hệ thống giao thông công cộng hiệu quả với mạng lưới metro hiện đại, tần suất cao, giúp giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và nâng cao chất lượng quản trị đô thị. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ trong quản lý đô thị thông minh cũng góp phần nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của truyền thông và sự đồng thuận xã hội. Theo TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, việc phổ biến rộng rãi các khái niệm như đô thị đa cực hay an ninh phi truyền thống là điều kiện cần để người dân hiểu và ủng hộ các định hướng quy hoạch dài hạn. Chỉ khi có sự đồng thuận, các bản quy hoạch tầm nhìn thế kỷ mới có thể đi vào thực tiễn.
Từ góc nhìn tổng thể, Luật Thủ đô (sửa đổi) và quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm không chỉ là câu chuyện về mở rộng không gian phát triển mà còn là bước chuyển về tư duy quản trị đô thị, hướng tới một đô thị xanh, văn hiến, hiện đại và hạnh phúc trong dài hạn.
Hà Lâm
Viện Quy Hoạch Xây Dựng Hà Nội
